N'oge Ụbọchị Ọrịa Kansa N'ime Uwa Nile (Ọgọst 1), ka anyị leba anya n'otú e si egbochi ọrịa kansa n'ime ubu.
Izere ihe ndị nwere ike ibute ọrịa kansa akpa ume na ịbawanye ihe ndị na-echebe mmadụ nwere ike inye aka gbochie kansa akpa ume.
Izere ihe ndị nwere ike ibute ọrịa kansa nwere ike inye aka igbochi ụfọdụ ọrịa kansa. Ihe ndị nwere ike ibute ya gụnyere ise siga, ibu oke ibu, na enweghị mmega ahụ zuru oke. Ịbawanye ihe nchebe dịka ịkwụsị ise siga na mmega ahụ nwekwara ike inye aka igbochi ụfọdụ ọrịa kansa. Gwa dọkịta gị ma ọ bụ ọkachamara ahụike ọzọ gbasara otu ị ga-esi belata ohere nke ibute ọrịa kansa.
Ihe ndị a bụ ihe ndị nwere ike ibute ọrịa kansa akpa ume:
1. Ịṅụ sịga, sịga, na anwụrụ ọkụ
Ise siga bụ ihe kacha akpata ọrịa kansa akpa ume. Ise siga, sịga, na paịpụ na-eme ka ohere nke kansa akpa ume dịkwuo elu. Ise siga na-akpata ihe dị ka mmadụ 9 n'ime mmadụ 10 nke kansa akpa ume n'ime ụmụ nwoke na ihe dị ka mmadụ 8 n'ime mmadụ 10 nke kansa akpa ume n'ime ụmụ nwanyị.
Nnyocha egosila na ise siga nwere obere tar ma ọ bụ obere nicotine anaghị ebelata ohere nke kansa akpa ume.
Nnyocha egosikwara na ihe ize ndụ nke kansa akpa ume site n'ise sịga na-abawanye site na ọnụọgụgụ sịga a na-ese kwa ụbọchị na ọnụọgụgụ afọ ise anwụrụ. Ndị na-ese siga nwere ihe dị ka okpukpu iri abụọ nke ohere ibute ọrịa kansa akpa ume ma e jiri ya tụnyere ndị na-anaghị ese siga.
2. Anwụrụ ọkụ nke onye ọzọ
Ịbụ onye e tinyere anwụrụ sịga n'ime ụlọ ọgwụ na-ebutekwa ọrịa kansa akpa ume. Anwụrụ sịga nke e tinyere anwụrụ bụ anwụrụ si na sịga na-ere ọkụ ma ọ bụ ngwaahịa ụtaba ọzọ, ma ọ bụ nke ndị na-ese anwụrụ na-ekupụ. Ndị na-ekuru anwụrụ sịga nke e tinyere anwụrụ na-enweta otu ihe ndị na-akpata ọrịa kansa dịka ndị na-ese anwụrụ, ọ bụ ezie na ọ dị obere. A na-akpọ iku ume anwụrụ sịga nke e tinyere anwụrụ na-enweghị mmasị ma ọ bụ ịṅụ sịga n'ime ụlọ ọgwụ.
3. Akụkọ ihe mere eme ezinụlọ
Inwe akụkọ ihe mere eme nke kansa akpa ume n'ezinụlọ bụ ihe nwere ike ibute kansa akpa ume. Ndị nwere onye ikwu nwere kansa akpa ume nwere ike ịnwe kansa akpa ume okpukpu abụọ karịa ndị na-enweghị onye ikwu nwere kansa akpa ume. Ebe ọ bụ na ise siga na-abụkarị ihe na-eme n'ezinụlọ na ndị ezinụlọ na-ese anwụrụ ọkụ, ọ na-esiri ike ịmata ma ihe egwu dị na kansa akpa ume sitere n'akụkọ ihe mere eme nke ezinụlọ nke kansa akpa ume ma ọ bụ site n'ikpughe anwụrụ sịga.
4. Ọrịa HIV
Ịbụ onye nwere nje HIV (Human immunodeficiency virus) nke na-akpata ọrịa AIDS (Acquired immunodeficiency syndrome), nwere njikọ na nnukwu ihe ize ndụ nke kansa akpa ume. Ndị nwere HIV nwere ike inwe ihe karịrị okpukpu abụọ nke ihe ize ndụ nke kansa akpa ume karịa ndị na-ebuteghị ya. Ebe ọ bụ na ise siga dị elu na ndị bu HIV karịa ndị na-ebuteghị ya, o doro anya ma ihe ize ndụ nke kansa akpa ume sitere na nje HIV ma ọ bụ site na ịfụ anwụrụ sịga.
5. Ihe ndị na-akpata nsogbu gburugburu ebe obibi
- Ikpughe radieshọn: Ikpughe radieshọn bụ ihe nwere ike ibute kansa akpa ume. Radieshọn bọmbụ atọm, ọgwụgwọ radieshọn, ule onyonyo, na radon bụ isi iyi nke ikpughe radieshọn:
- Radish bọmbụ atọm: Ịhụ na radish mgbe bọmbụ atọm gbawara na-eme ka ohere nke kansa akpa ume dịkwuo elu.
- Ọgwụgwọ Radiation: A pụrụ iji ọgwụgwọ radiation n'obi gwọọ ụfọdụ ọrịa kansa, gụnyere kansa ara na Hodgkin lymphoma. Ọgwụgwọ radiation na-eji x-ray, gamma radieshon, ma ọ bụ ụdị radiation ndị ọzọ nke nwere ike ime ka ohere nke kansa akpa ume dịkwuo elu. Ka oke radiation natara dị elu, otú ahụ ka ihe egwu dị elu. Ihe ize ndụ nke kansa akpa ume mgbe ọgwụgwọ radiation gasịrị dị elu karịa na ndị na-anaghị ese anwụrụ.
- Nnwale onyonyo: Nnwale onyonyo, dịka nyocha CT, na-ekpughe ndị ọrịa nye radieshon. Nnwale CT spiral dị obere na-ekpughe ndị ọrịa nye radieshon dị obere karịa nyocha CT dị elu. N'inyocha kansa akpa ume, iji nyocha CT spiral dị obere nwere ike ibelata mmetụta ọjọọ nke radieshon.
- Radon: Radon bụ gas redioaktivu nke sitere na mmebi nke uranium n'ime nkume na ala. Ọ na-asọpụta n'ala, ma na-agbapụta n'ikuku ma ọ bụ mmiri. Radon nwere ike ịbanye n'ụlọ site na mgbawa dị n'ala, mgbidi, ma ọ bụ ntọala, ọkwa radon nwekwara ike ịgbakọta ka oge na-aga.
Nnyocha e mere na-egosi na oke ikuku radon n'ime ụlọ maọbụ ebe ọrụ na-eme ka ọnụọgụgụ ndị ọhụrụ nwere kansa akpa ume na ọnụọgụgụ ndị nwụrụ site na kansa akpa ume na-abawanye. Ihe ize ndụ nke kansa akpa ume dị elu n'ime ndị na-ese anwụrụ na radon karịa ndị na-anaghị ese anwụrụ na-ese ya. N'ime ndị na-ese anwụrụ na-esetụbeghị sịga, ihe dị ka pasentị 26 nke ọnwụ ndị ọrịa kansa akpa ume na-akpata na radon.
6. Ikpughe n'ebe ọrụ
Nnyocha na-egosi na ikpughe ihe ndị a na-eme ka ohere nke kansa akpa ume dịkwuo elu:
- Asbestos.
- Arsenic.
- Chromium.
- Nickel.
- Beryllium.
- Kadịm.
- Tar na ntụ ntụ.
Ihe ndị a nwere ike ibute ọrịa kansa akpa ume n'ime ndị mmadụ na-enwe mmekọahụ n'ebe ọrụ ma na-esebeghị sịga. Ka ọkwa nke ikpughe ihe ndị a na-abawanye, ohere nke kansa akpa ume na-abawanyekwa. Ihe ize ndụ nke kansa akpa ume na-abawanye ọbụna n'ime ndị a na-ekpughe ma na-ese anwụrụ.
- Mmetọ ikuku: Nnyocha na-egosi na ibi n'ebe nwere oke mmetọ ikuku na-eme ka ohere nke ibute ọrịa kansa akpa ume dịkwuo elu.
7. Ihe mgbakwunye Beta carotene na ndị na-ese anwụrụ siri ike
Ịṅụ ọgwụ beta carotene (mkpụrụọgwụ) na-eme ka ohere nke kansa akpa ume dịkwuo elu, ọkachasị ndị na-ese anwụrụ na-ese otu ngwugwu ma ọ bụ karịa kwa ụbọchị. Ihe ize ndụ dị elu karịa ndị na-ese anwụrụ na-aṅụ otu iko mmanya kwa ụbọchị.
Ihe ndị a bụ ihe nchebe maka ọrịa kansa akpa ume:
1. Anaghị ese anwụrụ
Ụzọ kachasị mma isi gbochie kansa akpa ume bụ ịghara ise siga.
2. Ịkwụsị ise siga
Ndị na-ese anwụrụ nwere ike ibelata ohere ha nwere ibute ọrịa kansa akpa ume site n'ịkwụsị. N'ime ndị na-ese anwụrụ a gwọrọ maka ọrịa kansa akpa ume, ịkwụsị ise siga na-ebelata ohere nke kansa akpa ume ọhụrụ. Ndụmọdụ, iji ọgwụ nicotine dochie anya ya, na ọgwụgwọ antidepressant enyerela ndị na-ese siga aka ịkwụsị ya ruo mgbe ebighị ebi.
N'ime onye kwụsịrị ise siga, ohere igbochi kansa akpa ume dabere n'afọ ole na ole onye ahụ na-ese siga na ogologo oge kemgbe ọ kwụsịrị ise siga. Mgbe mmadụ kwụsịrị ise siga ruo afọ iri, ihe egwu nke kansa akpa ume na-ebelata site na 30% ruo 60%.
Ọ bụ ezie na enwere ike ibelata ohere nke ịnwụ site na kansa akpa ume site n'ịkwụsị ise siga ruo ogologo oge, ihe ize ndụ agaghị adị ala dịka ihe ize ndụ dị na ndị na-anaghị ese siga. Ọ bụ ya mere o ji dị mkpa ka ndị ntorobịa ghara ịmalite ise siga.
3. Mbelata ohere maka ihe egwu dị n'ebe ọrụ
Iwu ndị na-echebe ndị ọrụ ka ha ghara ịnweta ihe ndị na-akpata ọrịa kansa, dịka asbestos, arsenic, nickel, na chromium, nwere ike inye aka belata ohere ha nwere ibute ọrịa kansa akpa ume. Iwu ndị na-egbochi ise siga n'ebe ọrụ na-enyere aka belata ohere nke kansa akpa ume nke anwụrụ ọkụ nke ndị ọzọ na-akpata.
4. Mbelata ikpughe na radon
Ịbelata ọkwa radon nwere ike ibelata ohere nke kansa akpa ume, ọkachasị n'etiti ndị na-ese sịga. Enwere ike ibelata ọkwa radon dị elu n'ụlọ site na ime ihe iji gbochie mmiri radon, dịka imechi okpuru ụlọ.
O doro anya ma ihe ndị a na-ebelata ohere nke kansa akpa ume:
1. Nri
Ụfọdụ nnyocha na-egosi na ndị na-eri nnukwu mkpụrụ osisi ma ọ bụ akwụkwọ nri nwere obere ohere nke ibute ọrịa kansa akpa ume karịa ndị na-eri obere obere. Agbanyeghị, ebe ọ bụ na ndị na-ese anwụrụ anaghị enwe nri dị mma karịa ndị na-anaghị ese anwụrụ, ọ na-esiri ike ịmata ma ihe egwu ahụ belatara site na iri nri dị mma ma ọ bụ site na ịghara ise siga.
2. Mmega ahụ
Ụfọdụ nnyocha na-egosi na ndị na-emega ahụ nwere obere ohere nke ibute ọrịa kansa akpa ume karịa ndị na-anaghị emega ahụ. Agbanyeghị, ebe ọ bụ na ndị na-ese anwụrụ na-enwekarị ọkwa mmega ahụ dị iche iche karịa ndị na-anaghị emega ahụ, ọ na-esiri ike ịmata ma mmega ahụ ọ na-emetụta ihe egwu nke kansa akpa ume.
Ihe ndị a anaghị ebelata ohere nke kansa akpa ume:
1. Ihe mgbakwunye Beta carotene n'ime ndị na-anaghị ese anwụrụ
Nnyocha e mere n'etiti ndị na-anaghị ese anwụrụ na-egosi na ịṅụ ihe mgbakwunye beta carotene anaghị ebelata ohere ha nwere ibute ọrịa kansa akpa ume.
2. Ihe mgbakwunye vitamin E
Nnyocha ndị e mere na-egosi na ịṅụ ihe mgbakwunye vitamin E anaghị emetụta ihe ize ndụ nke kansa akpa ume.
Isi mmalite:http://www.chinancpcn.org.cn/cancerMedicineClassic/guideDetail?sId=CDR62825&type=1
Oge ozi: Ọgọst-02-2023




